Cursus Automatisch Blok zonder LS
- 30 sep 2025
- 2 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 20 okt 2025
Dit cursusboek, over een specifieke vorm van de beveiliging van een baanvak, geeft een inleiding, die bovendien aansluiting geeft bij de lesstof die past bij het destijds ook nog gangbare klassieke beveiligingssysteem.
Uit hoofdstuk 1 van het cursusboek:
In de beginjaren van de spoorwegen reden er nog zo weinig treinen, dat er bijna in het geheel geen sprake was van spoorwegbeveiliging. Deze behoefte ontstond wel toen d.e treinfrequentie op sommige baanvakken wat groter werd en daarmee dus ook het gevaar voor treinbotsingen. Men ging toen werken met korven (manden) en vlaggen om de treinenloop te regelen. Dit systeem was echter verre van "waterdicht". Een verkeerd gemaakte afspraak kon resulteren in een ramp. Daarom werd de mechanische beveiliging met armseinen ingevoerd; welk systeem, bij juist gebruik, een zeer grote mate van veiligheid bood en nog steeds biedt.
Langs het baanvak werden hierbij een aantal armseinen geplaatst, bij voorkeur bij een overweg- of brugpost, omdat daar toch al bedienend personeel aanwezig was. Deze kreeg de bediening van het sein er als taak bij. De afstand tussen twee van deze seinen noemt men een blok en het sein dat toegang geeft tot dit blok, het bloksein. De bediening van het bloksein is afhankelijk van de medewerking (Iangs elektromechanische weg) van de wachter op de daaropvolgende blokpost. Alleen hij weet namelijk of de voorgaande trein in z'n geheet het blok verlaten heeft. Er mag zich natuurlijk nooit meer dan één trein in het blok bevinden. Het geheel van blokseinen en bloktoestellen noemt men een blokstelsel.
Vanwege de gestegen loonkosten wilde men na de Eerste Wereldoorlog een groot aantal blokposten en bediende overwegen laten vervallen. Dit werd mogelijk gemaakt door het in de Verenigde Staten ontwikkelde automatische blokstelsel met armseinen. De trein "bediende" hierbij zelf de blokseinen. Het eerste automatische blokstelsel volgens dit principe werd in ons land in dienst gesteld op 8 juni 1926 op het baanvak Gouda-Oudewater, met 4 blokken in elke richting.
Het automatisch blokstelsel, of kortweg het automatisch blok, heeft zijn bestaan en opbloei te danken aan de uitvinding van de geïsoleerd spoorschakeling.
Dit gebeurde in 1870 door de Amerikaan William Robinson. Het geïsoleerd spoor maakt het mogelijk elke meter van het blok te controleren op de aanwezigheid van een trein.
Een logisch vervolg op het automatisch blok met armseinen was het automatisch blok met lichtseinen. Dit laatstgenoemde blokstelsel werd vlak voor de Tweede Wereldoorlog voor het eerst toegepast en wordt in een ander deel besproken.
Opmerkingen